• Przybrodzin
    Przybrodzin
  • Witkowo
    Witkowo
  • Budzisław/Witkowo
    Budzisław/Witkowo
  • Wilczyn
    Wilczyn
  • Giewartów
    Giewartów

MAPA PARKU

Kliknij aby powiększyć

Kalendarz wydarzeń

Październik 2018
Pn Wt Śr Cz Pt So N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

GMINY TWORZĄCE ZGPPK

 
     
 
   

Koźlak, inaczej wiatrak kozłowy, to najstarszy typ wiatraka europejskiego. Pojawił się  w XII wieku w Belgii lub północnej Francji, jednak jego przodków należy szukać w VII wieku w Chinach  i Persji.Tak zwany kozioł stanowił specjalną podstawę, podtrzymującą słup stanowiący pionową oś, wokół której obracano całą konstrukcję wiatraka wraz z mechanizmem po to, aby jego śmigła, które zwane także skrzydłami, mogły przyjąć odpowiednie położenie w stosunku do napędzającego je wiatru. Zamiast drewnianego kozła, zwłaszcza od XIX w., stosowano też bardziej wytrzymałe konstrukcje murowane z cegły lub kamienia, a później i betonu. Do obracania wiatraka służył drąg drewniany długości 8-9 metrów (tzw. łogon lub dyszel) przytwierdzony jednym końcem do belek izbicowych wewnątrz wiatraka, drugim oparty na odpowiedniej podpórce. Skrzydła napędzane siłą wiatru najczęściej poruszały urządzenia do przemiału zbóż na mąkę. Koźlak był w stanie w ciągu 120 do 150 wietrznych dni roku zemleć od 60 do 90 ton ziarna.
Koźlaki pojawiły się na ziemiach polskich już w XIV wieku, najwcześniej na Kujawach i w Wielkopolsce. W XV wieku były stosowane już powszechnie. Bez większych zmian konstrukcyjnych przetrwały aż do drugiej połowy XX wieku.
W połowie XIX wieku było w Wielkopolsce około 3000. Według danych z początku lat z lat 1893–1895 na terenie gminy Kleczew znajdowało się 14 wiatraków kozłowych, w których pracowało 21 osób. Wszystkie te wiatraki były młynami, w których mielono zboża na mąkę. Później jednak zaczęły znikać, gdy ich użyteczność zastąpiły młyny elektryczne – o wiele bardziej wydajne. Niewiele z tych młynów wiatracznych przetrwało w różnym stanie technicznym do lat siedemdziesiątych ubiegłego stulecia..
Wiatrak w Budzisławiu Kościelnym jest obecnie jedynym zachowanym młynem wiatracznym na terenie gminy Kleczew. Pobudowany został w 1858 roku. Ściany zostały szalowane pionowo deskami. Fundatorem wiatraka był Roman Bresiński. Od 10 grudnia 1984 roku obiekt znajduje się w rejestrze zabytków.
Wiatrak został zbudowany z drewna w konstrukcji słupowo-ryglowej, o ścianach szalowanych pionowo deskami. Posiada trzy kondygnacje. Dolna jest zajęta przez stabilizującą konstrukcję „kozła”, z kolei wyższe były w przeszłości przeznaczone do produkcji mąki. Wiatrak pokrywa dwuspadowy dach o konstrukcji krokwiowo-jętkowej. Dach jest wysunięty od strony wejściowej. W ten sposób tworzy okap, który jednocześnie spełniał rolę wysięgnika do transportu worków z mąką z pierwszego piętra, zwanego „mącznym” i worków z ziarnem na drugie piętro, tzw. „robocze”.
Po wielu latach zapomnienia i niszczenia, w 2011 r. budzisławski koźlak odzyskał dawną świetność. Obiekt został odrestaurowany. W pobliżu stanęła także Chata Młynarza. Fundusze na ten cel gmina Kleczew pozyskała z Unii Europejskiej z Programu „Odnowa i Rozwój Wsi”. Wiatrak wraz z Chatą Młynarza tworzy Izbę Pamięci Wsi i Młynarstwa, będącą swego rodzaju muzeum wsi. Główną ideą tego projektu jest zachowanie dziedzictwa kulturowego wsi. Ponadto w Chacie Młynarza znajduje się biblioteka – filia Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Kleczewie.
Największą atrakcją jest zachowane oryginalne wnętrze wiatraka, m.in.: wał skrzydłowy wraz z kołem palecznym, wspomniany już wcześniej „kozioł” czy urządzenia do przesiewania mąki. Należy również podkreślić, że wszystkie mechanizmy i przekładnie zastosowane w wiatraku zostały wykonane z elementów drewnianych łączonych ze sobą bez użycia stali.